Nacht der Kerken, Rotterdam, 20 juni 2009

slot01

Nacht der Kerken in Rotterdam 2009
Op zaterdagavond 20 juni beleefde Rotterdam voor de tweede keer de Nacht der kerken. Vanaf zes uur in de avond stonden bij 38 kerken de deuren open om bezoekers de gelegenheid te geven te delen in een voor hen georganiseerd programma van zeer uiteenlopend karakter. Een grote groep vrijwilligers heeft de activiteiten in al die kerken voorbereid en begeleidde het bezoek op deze avond. Deze nacht in Rotterdam vond eerder plaats in juni 2007, toen in 17 kerken. Het aantal bezoekers dit jaar was rond de 6000. Niet alleen het aantal kerken en deelnemers is gegroeid, ook deden er in 2009 duidelijk meer migrantenkerken mee en was het aanbod in de programma's gevarieerder. Daarnaast is meer aandacht besteed aan de publiciteit. Er zijn veel flyers en programmaboekjes verspreid. Door de hele stad hebben driehoeksborden gestaan met de poster van de Nacht der kerken en ook in huis-aan-huisbladen en de landelijke pers is aandacht besteed aan de Rotterdamse Nacht der kerken.


Programma Nacht der Kerken
Inzet en bedoeling van dit project is dat de kerken in de stad zichtbaar worden als plekken waar niet alleen voor de ‘eigen kerkelijke bevolking' maar voor de wijk rondom, voor heel de stad iets te beleven valt dat toevoegt aan de waarde van het leven. Iedere kerk verzon zijn eigen programma en werkte dat uit, waarbij ieder zo veel mogelijk het eigene van de bij het gebouw behorende traditie wilde laten zien. Bij de ene kerk was dat een verzorgde viering met Gregoriaanse muziek, bij de ander een verhaal over de betekenis van een reformator als Luther. Er was een kerk waar dansende derwisjen draaiden en in een volgende kerk werd gekeken of het bijbelverhaal ‘over het water lopen' ook kon worden gepraktiseerd. Op veel plaatsen klonk muziek, soms experimenteel, soms traditioneel, er kon koorzang worden geoefend, en de Bolero van Ravel werd vierhandig gespeeld op het grootste orgel van Nederland.
Het programma was vervat in een begeleidende brochure en stond en staat nog op deze site. (Lees, en/of download de complete brochure, klip op de link: Brochure.)

0304De avond werd besloten met een programma op het Grotekerkplein voor de Laurenskerk op het nieuwe Stadspodium. De groep Gospel & Soul Choir Elijah gaf een muzikale bijdrage, gastsprekers waren burgemeester ing. A. Aboutaleb en de rooms-katholieke bisschop van Rotterdam mgr. A. van Luyn s.d.b. Het geheel werd codemusiclogokopiegepresenteerd door Manuel Venderbos.
Het programma was live, door middel van streaming via de computer, te zien in de huiskamer. Ook nu is het nog te bekijken.




05

Samenwerkingsmodel
Het project is geïnitieerd door een aantal samenwerkende partners: het Convent van Kerken, het IKR (Instelling voor Katholiek Rotterdam), het KSA (stichting voor Kerkelijk Sociale Arbeid) en het Oecumenisch Laurensberaad, en dat in samenwerking met alle bewoners van de 38 kerken in de stad. Daarbij is op allerlei manier samengewerkt met andere instellingen, zoals met het stedelijke project Your World dat het Europese Jongerenjaar 2009 in Rotterdam moet effectueren. Je kunt zeggen dat hier een vorm van oecumene aan de basis heeft plaatsgevonden. De kosten werden gedragen door de genoemde instellingen, deels door de kerken zelf en door een aantal fondsen van kerkelijke en niet kerkelijke oorsprong in en buiten Rotterdam.

Organisatie
De organisatie van de Nacht der Kerken is een complex patroon, waarbij vooral op de medewerking van vrijwilligers moest worden gerekend. De ondersteuning van het KSA heeft daar een professionele bijdrage aan geleverd die niet onderschat mag worden.

Behalve een kerngroep die de dagelijkse zaken regelde, was Rotterdam onderverdeeld in 6 clusters. Aan het hoofd van elk cluster stond 1 of 2 clusterhoofden en zij vormden samen met de kerngroep een groep van coördinatoren. Periodiek brachten we alle deelnemende kerken samen in een plenaire ontmoeting, steeds op een andere plaats in de stad, zodat het gevoel ‘heel de stad' plek kreeg. De invloed van dit project op de ‘oecumene aan de basis' in Rotterdam was ook naar het gevoel van de deelnemers en vrijwilligers verrassend. Er zijn blijvende bondgenootschappen ontstaan tussen partners die elkaar vroeger nauwelijks kenden. Ook de samenwerking met niet kerkelijke partners in wijken en in de stad als geheel zijn van blijvende aard. We hebben geconstateerd dat de Nacht der Kerken na twee keer is uitgegroeid tot een ‘sterk merk' met stedelijke bekendheid.

Jongerenjaar

Omdat, zoals gezegd, Rotterdam in 2009 jongerenhoofdstad is van Europa, heeft de Nacht der kerken in het teken gestaan van jongeren. Veel kerken hadden in hun programma aandacht voor jongeren. Een jongerendenktank begeleidde onze plannen en kwam zelf met suggesties. Het slotprogramma waarbij ook abgeseilt kon worden van een hoog gebouw op het plein, was vooral op jonge mensen gericht.

Andere steden

De Rotterdamse Nacht der kerken is een initiatief ontleend aan het buitenland. In Dresden vindt dit evenement ook al enkele jaren plaats en blijkt daar en in inmiddels veel andere steden een goede manier om de kerken te presenteren en op het basisniveau samen te werken. Ons initiatief werd in eigen land direct overgenomen door andere steden, zoals in Utrecht en Den Haag. De kerken in deze steden hebben zich in hetzelfde weekend gepresenteerd. Wij willen gaan onderzoeken in gezamenlijk verband wat het effect is van zo'n evenement juist nu lijkt of de oecumenische samenwerking in dood tij is terecht gekomen en veel kerken in de steden een teruggetrokken afgeschermd bestaan lijken te leiden. We stellen ons voor met partners in andere steden het effect van een dergelijk evenement te onderzoeken en te vergelijken. Daarbij zal ook een wetenschappelijke bestudering van het effect van ons project voor de kerken, voor de stad niet kunnen ontbreken. Op korte termijn zoeken wij naar partners om deze studie te gaan uitvoeren. Hierbij bedenken we ook op welke wijze de opzet, de bekendheid ervan en de samenwerking met niet kerkelijke instanties kan worden verbeterd.

Andere godshuizen

De Nacht der Kerken is een groots project dat om de twee jaar wordt georganiseerd. Bij het optreden van burgemeester Aboutaleb op de slotmanifestatie op het Grotekerkplein brak hij een lans voor het onderzoeken of in de toekomst ook godshuizen van andere denominatie zouden kunnen participeren, zoals de moskeeën in de stad. De organisatie staat hier niet onwillig tegenover, maar wil het ‘merk' van de Nacht der Kerken behouden en pleit voor een evenement als dit, waarbij de kerken zich samen in de stad open en vrolijk presenteren. Daarnaast willen we onderzoeken of het mogelijk is een evenement te organiseren met godshuizen van andere denominaties, mogelijk in een jaar tussenin. We denken dit te kunnen opzetten in nauwe samenwerking met de al in Rotterdam bestaande kaders voor interreligieuze samenwerking.

Bert Kuipers, Laurenspastor, secretaris Convent der Kerken Rotterdam
02